Hoe werkt FireWatch? Satelliet-branddetectie in Europa, uitgelegd
FireWatch toont actieve bos- en natuurbranden in heel Europa op een live kaart, op basis van warmtedetecties door NASA-satellieten. Deze pagina legt uit waar de data vandaan komt, hoe actueel ze is, wat de symbolen betekenen, en waar de grenzen van satellietdetectie liggen.
De satellieten
De data komt van het FIRMS-programma van NASA. Vier satellieten speuren de aarde af met infraroodsensoren: drie met het moderne VIIRS-instrument (Suomi-NPP, NOAA-20 en NOAA-21, pixels van 375 meter) en de veteraan MODIS op Terra en Aqua (pixels van circa 1 kilometer). Het zijn polaire satellieten: elk komt ongeveer twee keer per dag over Europa, verspreid over dag en nacht. Een plek met verhoogde infraroodstraling wordt een "detectie": een punt met een tijdstip, een intensiteit en een betrouwbaarheid.
Meteosat (geostationair). Naast de vier polaire satellieten gebruikt FireWatch sinds augustus 2026 het FRP-PIXEL-product van EUMETSAT LSA SAF. De Meteosat-weersatelliet hangt stil boven de evenaar en kijkt dus onafgebroken naar Europa. Er lopen twee generaties naast elkaar: de oudere MSG levert elk kwartier een meting met pixels van circa 3 kilometer, de nieuwe Meteosat Third Generation elke tien minuten met pixels die boven Europa ongeveer 2 kilometer beslaan. Ook die fijnere pixels zijn nog te grof om nieuwe branden mee aan te maken, maar perfect om béstaande branden actueel te houden: tussen twee polaire overkomsten door ververst Meteosat de laatste-detectietijd en de gemeten intensiteit van grote branden. Tellingen, oppervlaktes en de kaartweergave blijven volledig op de scherpe polaire data gebaseerd.
Van detectie naar brand
Losse detecties zeggen weinig; FireWatch clustert ze daarom elke vijftien minuten tot events: groepen detecties die in ruimte en tijd bij elkaar horen. Een event heeft een voetafdruk (het gemeten hittegebied), een intensiteitsprofiel en een tijdlijn, en verdwijnt van de actuele kaart zodra er 48 uur lang niets meer gemeten is. Via de tijdschuif blijft een week historie zichtbaar, en de statistiekpagina bewaart dertig dagen.
De symbolen op de kaart
FRP (Fire Radiative Power, in megawatt) is de gemeten stralingsintensiteit: een maat voor hoe fel het vuur brandt op het moment van de overkomst. De kleurenschaal loopt van smeulend geel naar zeer intens donkerrood.
Luchtfoto. Zoom in en zet de knop Luchtfoto aan om de kaart te vervangen door actuele luchtfoto's van de nationale karteringsdiensten, met een scherpte van 8 tot 50 centimeter per pixel. Zo ziet u wat er werkelijk op de grond staat: gebouwen, wegen, bosranden en open plekken. De bron wordt automatisch gekozen op basis van het land in beeld (onder meer PDOK, IGN, Geobasis NRW, PNOA en Geoportal.gov.pl); in gebieden zonder open bron blijft de gewone kaart staan. Let op: luchtfoto's zijn stilstaande opnamen van maanden tot jaren oud, geen live beeld van de brand.
Rook (live). De knop Rook legt het actuele beeld van de Meteosat-weersatelliet over de kaart. Die kijkt continu naar Europa en levert elk kwartier een nieuwe opname, dus bij een lopende brand ziet u de rookpluim daadwerkelijk bewegen. Met de pijltjes stapt u per kwartier terug tot 24 uur. De keerzijde is scherpte: deze beelden hebben pixels van kilometers, tegen 250 meter voor de dagbeelden onder Satellietbeeld. Uitgezoomd op een regio is Meteosat het nuttigst, ingezoomd op een terrein de polaire dagbeelden. Beeld © EUMETSAT.
Hoe actueel is dit?
Eerlijk antwoord: actueler dan nieuwsberichten, maar geen livebeeld. Tussen de satellietovergang en het verschijnen op de kaart zit de verwerkingstijd van NASA (meestal een half uur tot drie uur) plus maximaal een kwartier eigen verwerking. Tussen twee overkomsten door ziet niemand iets, ook wij niet; en zware bewolking of dikke rook kan het zicht blokkeren. Het paneel "laatste passage" op de kaart toont per satelliet wanneer de jongste data binnenkwam en wanneer de volgende overkomst wordt verwacht.
Waarom soms iets brandt dat geen bosbrand is
Satellieten meten warmte, geen oorzaak. Fakkels van raffinaderijen, staalfabrieken, afvalverbranding en het verbranden van oogstresten geven dezelfde soort signalen als natuurbrand. FireWatch filtert dit met meerdere lagen: bekende industriële bronnen, terugkerende hittepatronen op dezelfde plek, bronnen die dagenlang exact stil blijven liggen, structureel zwakke signalen, detecties op open zee, en een handmatige lijst van bekende stoorbronnen. Daarnaast worden zonneparken en glastuinbouw uit OpenStreetMap afgetrokken: panelen en kasdek weerkaatsen zonlicht zo sterk dat de satelliet ze als warm registreert. Nieuwe stoorbronnen kunnen enkele dagen zichtbaar zijn voordat de filters ze herkennen; klik op een verdacht punt en het detailpaneel vertelt wat er gemeten is.
Voor campings, terreinbeheerders en organisaties
FireWatch Locaties is de professionele dienst bovenop deze kaart: automatische e-mail-alarmering zodra satellieten vuur detecteren binnen een instelbare straal rond uw locaties, met dagelijkse samenvattingen, een eigen dashboard met afstandshistorie en uw locaties zichtbaar op de kaart. Gebouwd voor organisaties met meerdere buitenlocaties, zoals campingketens en natuurbeheerders. Bekijk hoe FireWatch Locaties werkt en wat het kost → Interesse in een pilot? Mail hallo@1338.nl.
Veelgestelde vragen
Waarom zie ik een brand uit het nieuws niet op de kaart?
Drie mogelijke redenen: de brand is te klein of te kort voor een satellietpixel (zeker tussen twee overkomsten in), bewolking of rook blokkeerde het zicht, of de brand was al onder controle voordat een satelliet overkwam. Satellietdetectie is een vangnet met mazen van enkele uren, geen camerabewaking.
Waarom staat er een "brand" bij een fabriek of raffinaderij?
Industriële fakkels zijn heet genoeg om als detectie binnen te komen. De filters van FireWatch herkennen terugkerende bronnen meestal binnen enkele dagen en halen ze dan met terugwerkende kracht van de kaart. Ziet u een hardnekkig geval, dan is dat waardevolle feedback.
Is de vermelde oppervlakte de verbrande oppervlakte?
Nee. De hectares zijn de voetafdruk: het gebied waarbinnen hitte is gemeten in de afgelopen dagen. Bij grote branden benadert dat de omvang van het brandgebied, bij kleine of net gedetecteerde branden kan het fors overschatten, omdat één pixel al tientallen hectares beslaat.
Hoe snel staat een nieuwe brand op de kaart?
Meestal binnen een half uur tot drieënhalf uur na het moment dat een satelliet hem zag: dat is de verwerkingstijd van NASA plus maximaal een kwartier aan eigen verwerking. De beperkende factor is de overkomsttijd: tussen twee passages door is er geen waarneming.
Kan ik automatisch gewaarschuwd worden voor branden bij mijn locatie?
Voor organisaties met meerdere locaties is er FireWatch Locaties, met alarmering per e-mail binnen een instelbare straal. Zie de sectie "Voor campings, terreinbeheerders en organisaties" hierboven, of mail hallo@1338.nl.
Waar komt de data vandaan en mag ik FireWatch gebruiken?
Branddata © NASA FIRMS (publiek beschikbaar) en © EUMETSAT LSA SAF (Meteosat FRP), kaartondergrond © OpenStreetMap & CARTO, plaatsnamen © GeoNames, wind via Open-Meteo. De kaart is vrij te gebruiken en te delen; voor structureel hergebruik of inbedding: neem even contact op via 1338.nl.
Is dit een officieel alarmsysteem?
Nee, nadrukkelijk niet. FireWatch is een informatiehulpmiddel. Volg bij dreiging altijd de officiële kanalen: 112, NL-Alert, FR-Alert of het lokale equivalent, en aanwijzingen van hulpdiensten.
Waarom FireWatch bestaat
FireWatch ontstond in juli 2026, toen de maker met zijn gezin op een camping bij Carcans stond en moest evacueren voor wat de grootste Franse bosbrand in vijftig jaar werd. Betrouwbare, begrijpelijke informatie over waar het vuur zat bleek nauwelijks te vinden. Deze kaart is het antwoord: de beste publieke satellietdata, gefilterd en uitgelegd, voor iedereen.